Zasiłek chorobowy a własna działalność gospodarcza

Przedsiębiorca, który jest niezdolny do pracy z powodu choroby zawodowej lub wypadku przy pracy, ma prawo do świadczeń pieniężnych z tytułu podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu wypadkowemu. W pozostałych przypadkach prawo do zasiłku chorobowego istnieje, jeśli przedsiębiorca zgłosił się do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego. Przepisy regulujące wypłatę zasiłku z ubezpieczenia chorobowego zawarte są w ustawie z dnia 25 czerwca 1999r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz.U. 2010 nr 77 poz. 512 ze zm.). Zgodnie z przepisami tej ustawy, osoba prowadząca działalność gospodarczą uzyskuje prawo do zasiłku chorobowego po upływie tzw. okresu wyczekiwania oraz terminowego opłacania składek.

Okres wyczekiwania

Okres wyczekiwania na prawo do zasiłku chorobowego wynosi 90 dni nieprzerwanego ubezpieczenia. Do tego czasu zaliczają się również wcześniejsze ubezpieczenia chorobowe, o ile przerwa między nimi nie przekroczyła 30 dni albo była spowodowana urlopem wychowawczym, bezpłatnym lub odbywaniem czynnej służby wojskowej . Od zasady tej są wyjątki. Od pierwszego dnia ubezpieczenia prawo do zasiłku chorobowego przysługuje:
• absolwentom szkół lub szkół wyższych, którzy zostali objęci ubezpieczeniem chorobowym obowiązkowym lub dobrowolnym w ciągu 90 dni od dnia ukończenia szkoły lub uzyskania dyplomu,
• ubezpieczonym, których niezdolność do pracy została spowodowana wypadkiem w drodze do pracy lub z pracy a także wypadkiem w pracy lub chorobą zawodową,
• posłom i senatorom, którzy przystąpią do ubezpieczenia chorobowego w ciągu 90 dni od ukończenia kadencji.

Terminowe opłacanie składek

Spóźnienie się z zapłatą składek lub opłacenie ich w zaniżonej wysokości, powoduje utratę prawa do zasiłku chorobowego. Dobrowolne ubezpieczenie chorobowe ustaje bowiem od pierwszego dnia miesiąca kalendarzowego, za który nie opłacono w terminie składki na to ubezpieczenie. Można wprawdzie złożyć wniosek o przywrócenie objęcia ubezpieczeniem chorobowym ale nie zawsze jest on pozytywnie załatwiony.

Zasiłek chorobowy po zakończeniu działalności gospodarczej

Zasiłek chorobowy przysługuje ubezpieczonemu, który stał się niezdolny do pracy w czasie trwania ubezpieczenia chorobowego. W następujących przypadkach przysługuje też po ustaniu tytułu ubezpieczenia:
• jeżeli niezdolność do pracy powstała w trakcie ubezpieczenia i trwa nieprzerwanie również po jego ustaniu,
• jeżeli niezdolność do pracy powstała w ciągu 14 dni od ustania tytułu ubezpieczenia i trwa bez przerwy co najmniej 30 dni,
• jeżeli niezdolność do pracy powstała w ciągu 3 miesięcy od ustania tytułu ubezpieczenia , a dotyczy choroby zakaźnej, której okres wylęgania jest dłuższy niż 14 dni lub innej choroby, której objawy chorobowe ujawniają się po okresie dłuższym ( oznaczonej na zwolnieniu lekarskim kodem literowym „E” ) i okres niezdolności do pracy trwa nieprzerwanie co najmniej 30 dni.

Za ustanie tytułu ubezpieczenia uważa się zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej a także zawieszenie tej działalności na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej.

Brak prawa do zasiłku chorobowego w trakcie ubezpieczenia

Zasiłek chorobowy nie przysługuje ubezpieczonemu:
• za okres orzeczonej niezdolności do pracy, jeżeli niezdolność do pracy spowodowana została w wyniku umyślnego przestępstwa lub wykroczenia, co zostało stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu;
• za okres pierwszych pięciu dni, jeżeli niezdolność do pracy została spowodowana nadużyciem alkoholu ( umieszczenie przez lekarza kodu „C” na zwolnieniu )
• za okres objęty zaświadczeniem lekarskim, w przypadku sfałszowania zaświadczenia lekarskiego albo wykonywania w czasie zwolnienia lekarskiego pracy zarobkowej albo wykorzystywania zwolnienia lekarskiego od pracy niezgodnie z celem tego zwolnienia, co zostało stwierdzone w trakcie kontroli przeprowadzanej przez pracownika ZUS

Brak prawa do zasiłku chorobowego po ustaniu tytułu ubezpieczenia

Zasiłek chorobowy za okres po ustaniu tytułu ubezpieczenia nie przysługuje, gdy osoba niezdolna do pracy :
• nie nabyła prawa do zasiłku chorobowego w trakcie trwania ubezpieczenia z powodu braku wymaganego okresu wyczekiwania,
• ma ustalone prawo do emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy albo nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego,
• kontynuuje działalność zarobkową lub podjęła działalność zarobkową stanowiącą tytuł do objęcia ubezpieczeniem chorobowym albo zapewniającą prawo do świadczeń za okres choroby,
• jest uprawniona do zasiłku dla bezrobotnych, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego,
• jeżeli ubezpieczenie ustało po wyczerpaniu pełnego okresu zasiłkowego,
• jeżeli podlega obowiązkowo ubezpieczeniu społecznemu rolników.

W przypadku posiadania gospodarstwa rolnego o powierzchni powyżej 1 ha przeliczeniowego, jeżeli prawo do zasiłku powstało wskutek niezdolności do pracy w trakcie prowadzenia działalności i ta niezdolność trwa bez przerwy po ustaniu tytułu ubezpieczenia, to zasiłek chorobowy przysługuje z ZUS, natomiast jeśli wystąpi choć jeden dzień przerwy lub jeśli w ogóle zachorowanie nastąpi po ustaniu tytułu ubezpieczenia o prawie do zasiłku chorobowego decyduje KRUS.

Okres zasiłkowy

Zasiłek chorobowy przysługuje przez okres trwania niezdolności do pracy, nie dłużej niż przez 182 dni. W przypadku, gdy niezdolność do pracy jest spowodowana gruźlicą ( kod „D” na zaświadczeniu lekarskim) lub przypada na okres ciąży ( kod „B” na zaświadczeniu lekarskim) prawo do zasiłku chorobowego przysługuje przez okres 270 dni.

Do jednego okresu zasiłkowego zlicza się okresy nieprzerwanej niezdolności do pracy, nawet spowodowane różnymi chorobami. Do tego samego okresu zasiłkowego zlicza się także okresy poprzedniej niezdolności do pracy spowodowanej tą samą chorobą, jeżeli przerwa między ustaniem poprzedniej a powstaniem ponownej niezdolności do pracy nie przekracza 60 dni. Jeżeli między okresami niezdolności do pracy wystąpiła przerwa, a niezdolność spowodowana była różnymi chorobami albo gdy przerwa w niezdolności do pracy spowodowanej tą samą chorobą trwała ponad 60 dni, okres zasiłkowy powinien być liczony na nowo. W praktyce często powstają wątpliwości, czy przerwa oznaczała odzyskanie zdolności do pracy, czy tylko przerwę w orzekaniu niezdolności do pracy. Wątpliwości rozstrzyga ZUS po skonsultowaniu się z lekarzem leczącym. Do okresu zasiłkowego wlicza się też okresy niezdolności do pracy, za które ubezpieczony nie otrzymał zasiłku, bo powstała ona na skutek przestępstwa lub nadużycia alkoholu. Do okresu zasiłkowego nie wlicza się natomiast orzeczonej niezdolności do pracy przypadającej na okres wyczekiwania.

Jak duży jest zasiłek chorobowy?

Zasiłek chorobowy wypłaca się w wysokości 80% przychodu stanowiącego podstawę wymiaru, a za okres pobytu w szpitalu 70% podstawy wymiaru. Natomiast zasiłek chorobowy przysługuje w wysokości 100% podstawy wymiaru ( również za pobyt w szpitalu), jeżeli niezdolność do pracy powstała:,
• wskutek wypadku w drodze do pracy lub z pracy,( także jeśli niezdolność do pracy wynika z późniejszych następstw, które zaistniały w związku ze stwierdzonym wcześniej wypadkiem w drodze do pracy lub z pracy ),
• przypada na okres ciąży,
• wskutek poddania się niezbędnym badaniom lekarskim przewidzianym dla kandydatów na dawców komórek, tkanek i narządów albo zabiegowi pobrania komórek, tkanek i narządów.

Obniżenie wysokości zasiłku chorobowego o 25%

Osoby prowadzące działalność gospodarczą mają obowiązek dostarczyć zwolnienie lekarskie do ZUS w terminie 7 dni od daty jego otrzymania. Termin 7 dni liczy się od następnego dnia po dacie otrzymania zwolnienia. Zgodnie z uchwałą NSA z dnia 15 czerwca 2011r. ( I OPS 1/11 ) przyjęte zostało, że jeżeli koniec 7 dniowego terminu na dostarczenie zaświadczenia lekarskiego przypada w sobotę należy uznać, że zaświadczenie lekarskie zostało dostarczone w terminie, jeżeli zostało dostarczone w najbliższy dzień roboczy.

W przypadku złożenia zaświadczenia po tym terminie, zasiłek chorobowy ulega obniżeniu o 25% za okres od ósmego dnia orzeczonej niezdolności do pracy do dnia dostarczenia zwolnienia lekarskiego, chyba że niedotrzymanie terminu nastąpiło z przyczyn niezależnych od ubezpieczonego.

Podstawa wymiaru zasiłku chorobowego

Podstawę wymiaru zasiłku stanowi przeciętny miesięczny przychód od którego opłacana jest składka na ubezpieczenie chorobowe, za okres 12 miesięcy kalendarzowych poprzedzających powstanie niezdolności do pracy, a gdy niezdolność do pracy powstała przed upływem tego okresu, za pełne kalendarzowe miesiące ubezpieczenia, po odliczeniu kwoty odpowiadającej 13,71% podstawy wymiaru składek na to ubezpieczenie.

Dokumentacja

Dokumentem stanowiącym podstawę do wypłaty zasiłku chorobowego jest zaświadczenie o czasowej niezdolności do pracy wystawione na druku ZUS ZLA zwane potocznie zwolnieniem lekarskim oraz wypełniony przez ubezpieczonego druk ZUS Z-3b. W razie zgubienia zwolnienia lekarskiego honorowany jest wypis z kopii zwolnienia lub kserokopia poświadczona przez lekarza. Dowodem stanowiącym podstawę wypłaty zasiłku chorobowego za czas niezdolności do pracy orzeczonej za granicą jest przetłumaczone na język polski zaświadczenie zagranicznego zakładu leczniczego lub zagranicznego lekarza. Nie ma takiego obowiązku, jeśli zaświadczenie zostało wystawione na terytorium państw Unii Europejskiej, Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA)-stron umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym lub Konferencji Szwajcarskiej.

Do wypłaty zasiłku chorobowego w wysokości 100% podstawy wymiaru wymagane są dodatkowe dokumenty. Jeżeli przyczyną niezdolności do pracy był wypadek w drodze do pracy lub z pracy , konieczne jest uznanie zdarzenia za taki wypadek przez ZUS w tzw karcie wypadku ( rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 24 grudnia 2002r. w sprawie szczegółowych zasad oraz trybie uznawania zdarzenia za wypadek w drodze do pracy lub z pracy, sposobu jego dokumentowania, wzoru karty wypadku w drodze do pracy lub z pracy oraz terminu jej sporządzenia Dz.U. nr 237, poz.2015 ze zm. ). Przyczynę niemożności wykonywania pracy wskutek poddania się niezbędnym badaniom lekarskim przewidzianym dla kandydatów na dawców komórek, tkanek, narządów oraz niezdolności do pracy wskutek poddania się zabiegowi pobrania komórek, tkanek i narządów, dokumentuje się zwolnieniem lekarskim oraz zaświadczeniem wystawionym przez lekarza na zwykłym druku. Natomiast okres ciąży, jeśli na zwolnieniu lekarz nie wpisał kodu „B” , należy potwierdzić odrębnym zaświadczeniem lekarskim to stwierdzającym.

Kontrola orzekania

Lekarz orzecznik ZUS ma prawo zbadać ubezpieczonego albo skierować go na badania specjalistyczne. Wezwanie do badania w formie pisemnej za zwrotnym potwierdzeniem odbioru wysyła do ubezpieczonego. Jeżeli ubezpieczony uniemożliwi przeprowadzenie badania, wydane mu zwolnienie lekarskie traci ważność od dnia następującego po terminie wyznaczonym jako dzień badania. Lekarz orzecznik ZUS w wyniku przeprowadzonego badania, może też skrócić termin zakończenia niezdolności do pracy i wówczas zasiłek chorobowy będzie przysługiwać do przez niego ustalonej daty. Poniesione przez ubezpieczonego koszty przejazdu na badania kontrolne, ZUS zwraca do wysokości kosztów przejazdu najtańszym środkiem komunikacji publicznej ( rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z dnia 31 grudnia 2004 r. w sprawie zwrotu kosztu przejazdu osób wezwanych do osobistego stawiennictwa przez ZUS. Dz.U. 2005r. nr 6, poz.47 ze zm.).

Kontrola prawidłowości wykorzystywania zwolnienia lekarskiego

Zasady przeprowadzania kontroli określone są przepisami rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 27 lipca 1999r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu kontroli prawidłowości wykorzystywania zwolnień lekarskich od pracy oraz formalnej kontroli zaświadczeń lekarskich ( Dz.U. nr 65, poz.743 ). Osoba przeprowadzająca kontrolę powinna okazać się imiennym upoważnieniem. Jeżeli w trakcie kontroli okaże się, że przedsiębiorca nieprawidłowo wykorzystuje zwolnienie, kontrolujący sporządzi protokół, który powinien dać do podpisania kontrolowanemu, a ten może wpisać do protokółu swoje uwagi. Za okres objęty zaświadczeniem lekarskim, ubezpieczony, na podstawie decyzji ZUS, traci prawo do zasiłku chorobowego. W razie sporu, przedsiębiorca ma prawo odwołać się do Sądu Rejonowego – Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych.

Przepisy dotyczące zasiłku chorobowego dla przedsiębiorcy mają również zastosowanie dla osób współpracujących przy prowadzeniu działalności gospodarczej.

9 thoughts on “Zasiłek chorobowy a własna działalność gospodarcza

  • Czerwiec 14, 2014 at 12:55 am
    Permalink

    Dzięki. Właśnie takiego objaśnienia szukałam.

    Reply
  • Sierpień 29, 2014 at 12:16 am
    Permalink

    Jak to jest właściwie z tym zasiłkiem chorobowym na działalności gospodarczej ; zawiesiłam dg od 1-30 kwietnia 2014 (rowne 30dni) Od 1 maja mam odwieszoną dg i dalej płaciłam skłdke chorobowa. W czerwcu stłukłam kolano i 3 tyg trwało leczenie.10 lipca zapłaciłam mniejszy zus za czerwiec (odliczyłam zwolnienie). Następnie 2 lipca ponownie skutkiem wypadku w pracy miałam 7 dni zwolnienie ale zapomniałam odliczyć od skłdki zus za lipiec naleznosc za te 7 dni (zapłaciłam cała składkę) .do 28 sierpnia nie otrzymałam zasiłku chorobowego wiec poszłam do zusu i dowiedziałam się , że jest wydana decyzja o odmowie świadczenia bo miałam wczesij zawieszoną dg na 1 miesiąc (kwiecień ma 30 dni anie 31!) wieć zgodnie z ustawą miałam ubezpieczenie.Dlaczego wiec zus wydał mi decyzje odmowną i jeszcze domaga się uregulowania składki za 3 tyg w czerwcu .Nie dość ,ze mi nie zapłacili zasiłku ,ja nie pracowałam wiec nie zarabiałam to jeszcze mam im cos zapłacić mimo posadania L4? O co w tym wszystkim chodzi.Pierwszy raz od 22 lat wzielam urlop na miesiąc(30dni zawieszeni dg_) , który w końcu zgodnie z kodeksem pracy każdemu pracującemu (poza prowadzącymi dg!) się należy raz w roku i jeszcze mam być ukarana ? Nie mam innego zródła dochodu.Prowadze jednooobowe gospodarstwo domowe i 38 lat płaciłam składki zusowi. łącznie ok 500tys zł.Czy ktoś może mi odpowiedzieć na pytanie czy zus mia prawo mi odmowic świadczenia i jeszcze domagać się składki za czas choroby nie wypłacając świadczenia?.

    Reply
    • Październik 12, 2014 at 7:00 pm
      Permalink

      Nie podałaś podstawy prawnej oraz uzasadnienia, jakie ZUS napisał na wydanej decyzji odmownej. Jeżeli nie zgadzasz się z tą decyzją, zawsze warto odwołać się do sądu. Odwołanie składa się w oddziale ZUS. Postępowanie jest bezpłatne, a poza tym ZUS przed wysłaniem akt do sądu, ponownie analizuje sprawę i być może uzna Twoje argumenty za słuszne. Natomiast co do składki za okres choroby – zasada jest taka, że składki nie płaci się za okres pobranego zasiłku chorobowego, samo zwolnienie lekarskie nie wystarczy.

      Reply
  • Marzec 23, 2015 at 10:47 pm
    Permalink

    Mój przypadek podobno jest problematyczny. ZUS wliczając moj zasiłek chyba popełnił błąd ale wciąż czekam na decyzje wiec podst prawnej nie podam. Sprawa wygląda następująco: w listopadzie miałam pierwszy miesiąc oplacanej skladki chorobowej ,L4 dostałam 4grudnia a okres wyczekiwania upłynął 30stycznia. oddzial ZUS za podstawę do zasilku przyjął 2 miesiące czyli list. i grudz. A na infolini zus otrzymalam 2razy informacje ze za podstawe powinno się przyjąć tylko list bo to pełny miesiąc przed L4. Nie wiem czy jest sens sie odwoływać? Proszę o interpretacje. Pozdrawiam

    Reply
  • Październik 1, 2015 at 3:21 pm
    Permalink

    Prowadzę własną dzialalnosc gospodarcza.Czy jest stanie ktoś udzielic mi informacji, ile otrzymam mniej wiecej zasiłku chorobowego-(czeka mnie zabieg usunięcia nowotworu)będąc na niskim Zus (pierwszy rok działalności) odprowadzając składki od średniej krajowej? Charakter choroby nie rokuje szybkiego powrotu do zdrowia, a muszę zaznaczyć że samotnie wychowuję dziecko i muszę myśleć racjonalnie.Co mogę zrobić aby w trakcie rekonwalescencji( gdzie rokowania i tak są nieznane) nie umrzeć wraz z dzieckiem z głodu i pozostać bez środków na leki, gdyż otrzymany zasilek z ZUS okaże się zbyt niski.Rozlicza mnie księgowa ale nie jest w stanie udzielic mi sensownej odpowiedzi.

    Reply
    • Luty 12, 2016 at 9:35 pm
      Permalink

      Teraz juź za późno na odpowiedz, ale moze przyda sie innym. Po pierwsze to właśnie księgowa powinna umieć doradzić. Po drugie, aby uzyskać wyższy zasiłek chorobowy kiedyś wystarczyło wyrejestrować sie na 30 dni z ubezpieczenia chorobowego, a potem płacić przez 90 dni wyższa składkę i wtedy pójść na zwolnienie. Nie wiem, jak jest teraz, ale warto sprawdzić.

      Reply
  • Luty 4, 2016 at 11:57 am
    Permalink

    witam , mam problem , jestem na własnej działalnosci od 5 pazdziernika i opłaciłam 3 zusy to znaczy – w listopadzie za pazdziernik , w grudniu za listopad , a w styczniu za grudzien . Mineło mi 90 dni opłacania składek zdrowotnych . Aktualnie jestem na zwolnieniu lekarskim od 4 stycznia. Moja księgowa sugeruje mi abym zapłacila jeszcze pełne zusy w lutym za styczen gdzie przebywałam juz na L4 . teraz moje pytanie czy ja musze zapłacić pełną składke zusu za miesiac styczen jezeli jestem na L4 a nastepnie napisac korekte o nadwyzke oplaconego zusu ? czy wystarczy jak opłace tylko składke zdrowotna ? Prosze o szybką odpowiedz.

    Reply
    • Luty 12, 2016 at 9:40 pm
      Permalink

      Zawsze musisz zapłacić składkę, niestety, a potem złożyć w Zusie o zasiłek i zwrot składek. Natomiast jesli oplacalas składkę wyższa niż podstawowa (czyli wyższa niż te ok. 1100 złotych) to warto, aby księgowa zmniejszyła podstawę za miesiąc, w którym przebywałaś na l4, inaczej nie będzie Ci przysługiwać zwrot za składki, a jedynie sam zasiłek.

      Reply
  • Marzec 8, 2017 at 3:36 pm
    Permalink

    Proszę o informację na temat tego kiedy zakład ubezpieczeń społecznych wypłaci mi zasiłek chorobowy sytuacja wygląda tak :
    Jestem współprowadzącą z mężem działalność gospodarczą poniżej 10 os w firmie .
    Okres karencji upłyną 31.12.2016r w opłacaniu ubezpieczenia
    L4 od ( 07.02 – 02.03) następne od (03.03-30.03)
    L4 ostało wraz z dokumentacją dostarczone do ZUS 10.02.2017r minęło 27dni od daty dostarczenia dokumentacji
    kiedy otrzymam zasiłek gdyż z meża firmy już mi nie przysługuje za okres L4

    Pozdrawiam

    Reply

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *